top1.jpg (20405 bytes)


CriMe PasSioneL

carmen
In Bizet’s opera Carmen is het de laatste afwijzing door zijn ex-lover Carmen, die Don José doet inzien dat zij niet langer van hem houdt. Carmen gooit hem haar liefde voor de toreador voor zijn voeten en daagt hem uit haar te laten gaan óf te doden. Als bekend neemt Don José de uitdaging aan.

 

De crime passionel heeft altijd zowel fascinatie als sympathie voor de dader opgeroepen. Dit zou te maken hebben met de traditionele rechten die de man heeft om zijn familie-eer te verdedigen en om beledigingen te vergelden.

De 18e eeuwse Engelse jurist Blackstone vond dat doden in een situatie waarbij de echtgenote aangetroffen wordt tijdens ‘de daad’ van overspel "is of the lowest degree of manslaughter. . . for there could not be a greater provocation.’

Moorden begaan uit hoofd van liefde was in de 19e eeuw eerder een daad die bewonderd werd, dan die werd afgekeurd. Of het nu vrouwen of mannen betrof.

Illustratief is de zaak van de française Marie Bière, die haar onfortuinlijke geliefde neerschoot. Ze gaf zichzelf meteen aan bij de politie en bekende onder tranen haar daad en snikte dat ze door emoties overmand zichzelf niet meer onder controle had, die ze nu betreurde. Het hof had slechts enkele minuten nodig om haar vrij te spreken.

Volgens Nancy Friday zijn de tolerantie en vergevingsgezindheid waarmee een ‘crime passionel’ tegemoetgetreden wordt wellicht geworteld in de Heilige Schrift.

‘Gij zult niet doodslaan’ mag dan wel een van de Tien Geboden zijn, maar als God zichzelf naijverig noemt, dan we zouden toch moeten begrijpen dat die emotie zo pijnlijk is, dat een normale sterveling erdoor tot kan worden gedreven.

 

Dr. A.P. de Boer, promoveerde op het onderwerp partnerdoding. Hij was als forensisch psychiater verbonden aan het Pieter Baan Centrum te Utrecht en werkt nu in het Gemini Ziekenhuis in Den Helder.

 

Bij zijn onderzoeksgroep (N=41) waarbij sprake was van passionele partnerdoding waren de motieven:

  • De partner kondigt plotseling aan de ander definitief te verlaten, zonder dat er een rivaal in het spel is. (19 gevallen);
  • De verloving wordt plots verbroken of het huwelijksaanzoek abrupt afgewezen. (12 gevallen);
  • De dader wordt plotseling met een rivaal geconfronteerd, bijvoorbeeld vlak nadat hij uit de gevangenis of inrichting is ontslagen (10 gevallen).


Het gaat hierbij dus om impulsieve geweldsdaden, ‘er kwam een waas voor mijn ogen’. Er kan van een doding ‘à chaud’ worden gesproken.

De interpretatie van de wet kan zeer rekbaar worden in gevallen waar jaloezie en ontrouw in het spel is.

In Engeland was er na de Tweede Wereldoorlog een golf van moorden op vrouwen die niet geduldig genoeg waren geweest bij het wachten op de terugkeer van hun ‘strijder’. De rechtbanken werden zo gemakkelijk in het omgaan met deze gevallen, dat het House of Lords het noodzakelijk vond om de traditionele definitie van moord te herzien.

In België en Frankrijk wordt de moord begaan uit jaloezie beduidend minder hoog bestraft dan in Nederland.

Karin Junger maakte voor de Humanistische Omroep in 1990 "Het Oordeel".Uitgezonden op 08-04-1990, lengte 35’.

J.B. bracht met zes messteken de minnaar van zijn vriendin om het leven en werd wegens doodslag veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf. Hij vertelt wat er aan deze crime passionel voorafging en hoe de gebeurtenissen daarna ervaren heeft. Zijn vriend en een aantal juristen die met de zaak te maken hebben gehad spreken zich uit over het vervolg, de rechtvaardigheid van de rechtsgang en hoe tot het uiteindelijke vonnis is gekomen.

 

Een bijna indirecte vorm van de crime passionel, is het – op basis van jaloezie – aangeven of verraden van je geliefde en/of de rivaal.

Dit kwam o.a. tijdens de Tweede Wereldoorlog veelvuldig voor. Koos Groen heeft er tal van voorbeelden van.

Specifiek is het geval van Antoinette Jaake, een jonge verkoopster uit Amsterdam die de geliefde is van een Duitse onderofficier. Ze woont met hem in hetzelfde huis als een Duitse officier, op wie ze heimelijk verliefd is. Deze had echter al een onstuimige liefde met de 23-jarige Esmée van Eeghen, koerierster van de verzetsbeweging in Friesland. Beide meisjes waren desondanks erg bevriend. Esmée werd gezocht  door de de SD. Uit jaloezie verraadde Antoinette haar letterlijk met een judaskus. Het verraad dat Esmée van Eeghen met de dood moest bekopen, leverde Antoinette Jaake twaalf jaar straf op.