Jaloezie en afgunst
b
innen familie en gezin

"Het eerste kind drijft de man uit het echtelijke bed".

Jaloezie tussen kinderen onderling.

Te weinig aandacht krijgen.

De tweeling.

Stiefkind of pleegkind zijn.

Jaloers op zijn glansrol als vader.

De oudste of de Benjamin van het gezin.


Het zijn allemaal vormen waarbij jaloezie en afgunst binnen het gezin een rol kunnen spelen.

 

Pas de laatste decennia is er in therapieŽn aandacht voor de relatie broers/zusters.

Nog recenter is de aandacht voor de jaloezie tussen vader en moeder met betrekking tot de kinderen. Met name nu steeds meer vaders de klassieke moederrol voor hun rekening nemen.

Jaloezie tussen kinderen van eenzelfde gezin.

Binnen het gezin is het dikwijls de relatie broers/zussen die een min of meer openlijk vijandig/jaloers/afgunstig karakter draagt.

G.L. White en P.E. Mullen ©  (1989; Jealousy. Theory, research and clinical strategies. New York:The Guilford Press) gaan ervan uit dat de jaloezie tussen kinderen binnen een gezin een net zo complex verschijnsel is als de jaloezie die zich tussen volwassenen voordoet. Toch vallen er op basis van de onderzoeksliteratuur wel enige conclusies te trekken. We noemen er enkele.

 

* Eerstgeboren jongetjes vertonen meer uitgesproken agressief gedrag tegenover de later geboren kinderen dan meisjes. Ze zijn in verbaal opzicht ook agressiever en geneigd een dominantie houding aan te nemen tegenover de jongere kinderen.

* Hoe groter het gezin, des te geringer de kans op onderlinge jaloezie.

* Kinderen die op de geboorte van een ander kind reageren door zich terug te trekken, zullen waarschijnlijk voor langere tijd (twee of drie jaar) een vijandige houding tegenover de nieuwkomer aannemen.

* De houding die de moeder aanneemt tegenover de eerstgeborene heeft grote invloed op diens gedrag tegenover de nieuwkomer (als moeder er zorg voor draagt zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de behoeften van het eerstgeboren kind, dan zal dat kind zich toleranter tegenover de nieuwkomer(s) kunnen opstellen. Een gelijk verdeelde aandacht voor alle kinderen valt dus aan te bevelen

* Moeders hebben over het algemeen de neiging om de eerstgeboren jongen strenger te straffen dan het eerstgeboren meisje voor hetzelfde agressieve en negatieve gedrag jegens het nieuwgeboren kind. De agressie van de eerstgeboren jongen jegens de nieuwkomer neemt daardoor overigens alleen maar toe.

* Een nauwe relatie tussen de eerstgeborene met de vader leidt vaak tot een toename van agressief gedrag tegenover nieuwkomers.

* Het is niet duidelijk of agressief (jaloers?) gedrag tussen jongens en jongens en meisjes en meisjes in verschillende mate aanwezig is. Een onderzoeker vond dat jongens onderling meer agressief gedrag vertonen dan jongens en meisjes. Erg ingewikkelde en tegenstrijdige resultaten dus.

* Angstige kinderen vertonen een sterkere neiging tot jaloezie dan niet-angstige.

 


White en Mullen
© concludeerden op basis van hun literatuuronderzoek vervolgens dat er tot op heden geen enkele relatie gevonden is tussen het jaloers zijn als kind en het jaloers zijn als volwassene. Wel is uit diverse onderzoeken duidelijk geworden dat jaloerse ouders jaloerse kinderen opvoeden. Dit effect doet zich echter in veel sterkere mate bij jongens voor dan bij meisjes. De gang van zaken hierbij is overigens niet duidelijk. G.Clanton & D.J. Kosins © (1992; Developmental correlates of jealousy. In: P.Salovey. The Psychology of jealousy and envy, 132-145.New York:The Guilford Press.) vonden zelfs geen enkel verband tussen vroegkinderlijke ervaringen, opvoedingsstijlen en hechtingsgedrag aan de ene kant en jaloezie als volwassene aan de andere kant. Zij zoeken de verklaring voor jaloezie eerder in zaken als sociaal wenselijk gedrag en in de samenstelling van en gang van zaken binnen het gezin waarin kinderen opgroeien. Ze zijn dan ook van mening dat jaloezie helemal niets te maken hoeft te hebben met vroegkinderlijke ervaringen en met een ‘psychologisch defect’. Ze zien jaloezie als een teken dat er iets mis is met de relatie, en niet zozeer met een van de partners.


naar begin pagina